تاريخ او از همان ابتدا مقبوليت عام يافت . « 1 » چنين مقبوليتى مربوط به ويژگيهاى كتاب ، از حيث تفصيل و استناد و متعادل بودن آن ، از نظر جامعهء اهل سنت است . اين مقبوليت سبب شد تا كتابهاى تاريخى بعدى ، بر نقلهاى آن تكيه كرده و خلاصه‌اى از آن را بياورند . ابن مسكويه و ابن اثير و ابن كثير چنين كارى را كرده‌اند . طبرى در آغاز كتاب ، با اشاره به اين كه نقلها را مسند آورده ، خواسته تا خود را به خاطر نقل مطالب نادرست تبرئه كند . چنين شيوه‌اى در عين حال كه سبب شده حجم زيادى از نقلهاى تاريخى محفوظ بماند ، به دليل گزينشهاى نادرست طبرى از نقلها ، به خصوص نقل از افراد دروغگويى چون سيف بن عمر ، به حق مورد انكار برخى از محققان قرار گرفته است . « 2 » جواد على نوشته است كه طبرى در استفاده از مآخذ اصول اهل حديث را در نظر نگرفته و از چهره‌هاى ضعيف هم روايت كرده است . او روايات سيف بن عمر را در قضاياى رده بر روايات واقدى و مدائنى ترجيح داده است . اين در حالى است كه او متهم به زندقه بوده و حتى خود طبرى نظر مساعدى نسبت به وى نداشته است . « 3 » حضور سيف در تاريخ طبرى از جنگهاى رده آغاز شده و تا پايان جنگ جمل ادامه مىيابد و بدين صورت ، طبرى در حساسترين مقطع تاريخى كه بخشى از تاريخ مذهبى براى همهء فرقه‌هاست ، تاريخ خود را با نقلهاى كذب سيف بن عمر مشوه مىكند . جلد نخست تاريخ طبرى كه تاريخ جهان از آفرينش تا مبعث است ، مملو از اخبار اسرائيلى است ، درست همانطور كه در تفسير طبرى نيز اسرائيليات فراوانى آمده است . نوع اين اخبار از طريق وهب بن منبه است كه بيش از هركس در اواخر قرن نخست هجرى اين قبيل اخبار را ميان مسلمانان منتشر كرد . « 4 » طبرى كتاب تاريخ خود را در فاصلهء سالهاى 283 تا 290 املا كرد ، اما بعد از آن وقايع را تا ربيع الثانى سال 303 هجرى بر آن افزود . افزون بر آن كتابى با عنوان ذيل المذيل در شرح حال صحابه و تابعين بر اساس سال درگذشت آنها نوشت كه تنها تخليص آن كه توسط عريب بن سعد ( م 370 ) انجام شده باقى مانده و با عنوان المنتخب من ذيل المذيل در پايان تاريخش به چاپ رسيده است . چندين نفر از نويسندگان دورهء بعد ، ذيولى بر كتاب تاريخ طبرى نوشتند . عريب بن

--> ( 1 ) . ابن خلكان كتاب طبرى را « اثبت و اصح » كتب مىداند ؛ وفيات الاعيان ، ج 3 ، ص 332 ( 2 ) . كتاب عبد الله بن سبا از دانشمند محقق علامه عسكرى ، نقد روايات سيف بن عمر در كتاب تاريخ طبرى است . ( 3 ) . موارد تاريخ الطبرى ، بخش نخست ، ص 179 ، 182 ( 4 ) . دربارهء نقش وهب بن منبه در مجلد نخست تاريخ طبرى نك : موارد تاريخ الطبرى ، بخش نخست ، صص 186 - 190